{"id":4105,"date":"2023-01-03T16:54:20","date_gmt":"2023-01-03T13:54:20","guid":{"rendered":"http:\/\/cinarhukuk.com\/?p=4105"},"modified":"2023-01-03T18:38:29","modified_gmt":"2023-01-03T15:38:29","slug":"fikir-ve-sanat-eserleri-kanununda-duzenlenen-mali-manevi-ve-baglantili-haklara-tecavuz-suclari-fsek-md-71-1-71-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/cinarhukuk.com\/index.php\/2023\/01\/03\/fikir-ve-sanat-eserleri-kanununda-duzenlenen-mali-manevi-ve-baglantili-haklara-tecavuz-suclari-fsek-md-71-1-71-2\/","title":{"rendered":"F\u0130K\u0130R VE SANAT ESERLER\u0130 KANUNU\u2019NDA D\u00dcZENLENEN MAL\u0130, MANEV\u0130 VE BA\u011eLANTILI HAKLARA TECAV\u00dcZ SU\u00c7LARI (FSEK md.71\/1, 71\/2)"},"content":{"rendered":"\n

G\u0130R\u0130\u015e<\/a><\/h2>\n\n\n\n

Fikri m\u00fclkiyet hukukunun amac\u0131 yarat\u0131c\u0131 fikirlerle ortaya konmu\u015f hususiyet \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan eserlerin fikri m\u00fclkiyet hakk\u0131 sahiplerini korumak ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zendirmektir.  Fikri m\u00fclkiyet hukuku romanlardan bilgisayar programlar\u0131na, resimler, filmler, TV yay\u0131nlar\u0131 ve performanslara, estetik elbise tasar\u0131mlar\u0131ndan, ila\u00e7lara, geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bitki ve hayvanlara kadar uzanan geni\u015f ve \u00e7e\u015fitlilik arz eden bir alanda m\u00fclkiyet haklar\u0131 tan\u0131makta ve d\u00fczenlemektedir.[1]<\/sup><\/a> G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zda s\u00fcrekli olarak fikri m\u00fclkiyet hukukunun konular\u0131 ile ili\u015fki ve temas halindeyiz \u00f6rne\u011fin dinledi\u011fimiz bir m\u00fczik izledi\u011fimiz bir film veya okudu\u011fumuz bir kitap telif hakk\u0131 ile korunan bir eserdir.[2]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

\u0130ngilizcedeki intellectual property ve Frans\u0131zcadaki propriete intellectuelle terimleri i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7ede bazen fikri m\u00fclkiyet bazen de fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet ya da fikri, s\u0131nai ve ticari m\u00fclkiyet kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r.[3]<\/a> Bunlar\u0131n anlamlar\u0131 ve kapsamlar\u0131 \u00f6zde\u015ftir.3<\/sup> Nitekim 1970\u2019te ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc giren W\u0130PO s\u00f6zle\u015fmesi ve 1994 tarihli TRIPS s\u00f6zle\u015fmelerinin konusunu hem bulu\u015flar (patent), markalar, tasar\u0131mlar hem de fikir ve sanat eserleri olu\u015fturmaktad\u0131r.[4]<\/a> Yak\u0131n \u00e7a\u011fda \u00f6nceleri yaln\u0131zca ulusal hukukta koruma alan\u0131 bulan fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 sanayi devrimi ve akabinde ticaretin s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farak yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve geli\u015fmesiyle uluslararas\u0131 anlamda da hayli \u00f6nem kazanm\u0131\u015f ve uluslararas\u0131 antla\u015fmalar\u0131n etkinli\u011fi bu haklar y\u00f6n\u00fcnden gittik\u00e7e artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bilgi yap\u0131s\u0131 gere\u011fi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015fan bir olgudur son y\u0131llarda da kullan\u0131m\u0131 gittik\u00e7e artm\u0131\u015ft\u0131r. Fikri ve s\u0131nai haklar alan\u0131ndaki de\u011fi\u015fim, geli\u015fim ve \u00e7e\u015fitlilik hayal \u00f6tesi bir bi\u00e7imde h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bir yandan salt bir bi\u00e7imde fikri haklar olarak tan\u0131mlanan telif hukuku alan\u0131nda da, klasik haklardan olan yazar hakk\u0131, eser sahibi hakk\u0131 gibi haklar\u0131n yan\u0131nda, teknoloji geli\u015fen sosyal ya\u015fam ve ticaretle birlikte ileti\u015fimin de h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesi sonucu ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve bu ba\u011flamda internette iletim hakk\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile yeni hak formlar\u0131 g\u00fcndeme gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Fikri m\u00fclkiyet hukuku, bir edebiyat eseri, bilgisayar yaz\u0131l\u0131m\u0131, bir mimari proje ya da karikat\u00fcr gibi eserlerin i\u00e7inde bulundu\u011fu konular\u0131n, genelde ki\u015fisel yarat\u0131c\u0131l\u0131ktan do\u011fup eserle somutla\u015fan yarat\u0131c\u0131 \u00fcretkenli\u011finden, eser sahibinin hem manevi hem de maddi tatmini ve eserlerin korunabilmesi i\u00e7in hukuksal temel olu\u015fturur.[5]<\/a>  Bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda dar anlamda FSEK kavramlar\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015f olup \u00f6zellikli olarak 71.m \u00fczerinde durulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

B\u00d6L\u00dcM I<\/a><\/h1>\n\n\n\n

ESER VE ESER SAH\u0130PL\u0130\u011e\u0130 KAVRAMI,<\/a><\/h2>\n\n\n\n

ESER SAH\u0130B\u0130N\u0130N HAKLARI<\/a><\/h3>\n\n\n\n

Eser, Fikir Ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nda 1\/b ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u201cSahibinin hususiyetini ta\u015f\u0131yan ve ilim ve edebiyat, musiki, g\u00fczel sanatlar veya sinema eserleri olarak say\u0131lan her nevi fikir ve sanat mahsulleri\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 S\u00f6z konusu kanunda eser \u00e7e\u015fitlili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ise numerus clausus ilkesi[6]<\/a> ge\u00e7erlidir. Yani eserin, bahsi ge\u00e7en kanunda belirtilen eser \u00e7e\u015fitlerinden olmas\u0131 gerekir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Bir eserin sahibi, onu meydana getirendir.(md.\/8)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bir i\u015flenmenin veya derlemenin sahibi, as\u0131l eser sahibinin haklar\u0131 mahfuz kalmak \u015fart\u0131yla onu i\u015fleyendir.(md.\/8)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sinema eserlerinde; y\u00f6netmen, \u00f6zg\u00fcn m\u00fczik bestecisi, senaryo yazar\u0131 ve diyalog yazar\u0131, eserin birlikte sahibidirler.(md.\/8)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Canland\u0131rma tekni\u011fi ile yap\u0131lm\u0131\u015f sinema eserlerinde, animat\u00f6r de eserin sahipleri aras\u0131ndad\u0131r.(md\/8)<\/em>[7]<\/strong><\/em><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Eser sahipli\u011finin birden fazla olu\u015fu halinde  (md\/9);<\/em><\/p>\n\n\n\n

Birden fazla kimselerin birlikte v\u00fccuda getirdikleri eserin k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse, bunlardan her biri v\u00fccuda getirdi\u011fi k\u0131sm\u0131n sahibi say\u0131l\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmad\u0131k\u00e7a, eseri birlikte v\u00fccuda getirenlerden her biri b\u00fct\u00fcn eserin de\u011fi\u015ftirilmesi veya yay\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in di\u011ferlerinin i\u015ftirakini isteyebilir. Di\u011fer taraf muhik bir sebep olmaks\u0131z\u0131n i\u015ftirak etmezse, mahkemece m\u00fcsaade verilebilir. Ayn\u0131 h\u00fck\u00fcm mali haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda da uygulan\u0131r.<\/em>[8]<\/strong><\/em><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

Eser sahipli\u011fi aras\u0131ndaki birlik:<\/em><\/p>\n\n\n\n

Birden fazla kimsenin i\u015ftirakiyle v\u00fccuda getirilen eser, ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ediyorsa, eserin sahibi, sebep olmaks\u0131z\u0131n onu v\u00fccuda getirenlerin birli\u011fidir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Birli\u011fe adi \u015firketler hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler uygulan\u0131r. Eser sahiplerinden biri, birlikte yap\u0131lacak bir muameleye muhik bir sebep olmaks\u0131z\u0131n m\u00fcsaade etmezse, bu m\u00fcsaade mahkemece verilir. Eser sahiplerinden her biri, birlik menfaatlerine tecav\u00fcz edildi\u011fi takdirde tek ba\u015f\u0131na hareket edebilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bir eserin v\u00fccuda getirilmesinde yap\u0131lan teknik hizmetler veya teferruata ait yard\u0131mlar, i\u015ftirake esas te\u015fkil etmez.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Birden fazla kimsenin i\u015ftiraki ile v\u00fccuda getirilen eser, ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ediyorsa bir s\u00f6zle\u015fmede veya hizmet \u015fartlar\u0131nda veya eser meydana getirildi\u011finde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan herhangi bir yasada aksi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi takdirde birlikte eser \u00fczerindeki haklar eser sahiplerini bir araya getiren ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Sinema eseri ile ilgili haklar sakl\u0131d\u0131r.<\/em>[9]<\/strong><\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

FSEK m.9 ve 10\u2019da yer alan d\u00fczenlemeler, birka\u00e7 ki\u015fi taraf\u0131ndan meydana getirilen eser \u00fczerindeki telif hakk\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tayin etmekte olup, bir eser sahibinin yerine miras yolu ile veya s\u00f6zle\u015fme ile birden fazla ki\u015finin tayin edilmesi halinde de bu maddeler uygulanmaktad\u0131r.[10]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Eser sahipleri, eserleri \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131, bir i\u015fleme gerek duymaks\u0131z\u0131n yaratt\u0131klar\u0131 anda kazan\u0131rlar. Yani eser \u00fczerindeki haklar yaratma ile kendili\u011finden ve aslen kazan\u0131lmaktad\u0131r.[11]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Eser sahiplerinin birden fazla olu\u015fu halinde m\u00fc\u015fterek eser sahipli\u011fi ve i\u015ftirak eser sahipli\u011fi kavramlar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u201cM\u00fc\u015fterek eser sahipli\u011fi\u201d durumu FSEK madde 9\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; \u201cBirden fazla kimselerin birlikte v\u00fccuda getirdikleri eserin k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse, bunlardan her biri v\u00fccuda getirdi\u011fi k\u0131sm\u0131n sahibi say\u0131l\u0131r. Aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmad\u0131k\u00e7a, eseri birlikte v\u00fccuda getirenlerden her biri b\u00fct\u00fcn eserin de\u011fi\u015ftirilmesi veya yay\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in di\u011ferlerinin i\u015ftirakini isteyebilir. Di\u011fer taraf muhik bir sebep olmaks\u0131z\u0131n i\u015ftirak etmezse, mahkemece m\u00fcsaade verilebilir. Ayn\u0131 h\u00fck\u00fcm mali haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda da uygulan\u0131r.\u201d denmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fc\u015fterek eser sahipli\u011fi daha \u00f6nceden meydana getirilmi\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z eserlerini bir araya getirilmesi ile de ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ancak her hal\u00fckarda ortak eseri olu\u015fturan her bir eser b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fekilde de\u011ferlendirilebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r.[12]<\/a><\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015ftirak(Elbirli\u011fi)  halinde eser sahipli\u011fi ise, FSEK madde 10\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; \u201cBirden fazla kimsenin i\u015ftirakiyle v\u00fccuda getirilen eser ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ediyorsa, eserin sahibi, onu v\u00fccuda getirenlerin birli\u011fidir. Birli\u011fe adi \u015firket hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler uygulan\u0131r. Eser sahiplerinden biri, birlikte yap\u0131lacak bir muameleye muhik bir sebep olmaks\u0131z\u0131n m\u00fcsaade etmezse, bu m\u00fcsaade mahkemece verilebilir. Eser sahiplerinden her biri, birlik menfaatlerine tecav\u00fcz edildi\u011fi takdirde tek ba\u015f\u0131na hareket edebilir. Bir eserin v\u00fccuda getirilmesinde yap\u0131lan teknik hizmetler veya teferruata ait yard\u0131mlar, i\u015ftirake esas te\u015fkil etmez. Birden fazla kimsenin i\u015ftiraki ile v\u00fccuda getirilen eser, ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn te\u015fkil ediyorsa bir s\u00f6zle\u015fmede veya hizmet \u015fartlar\u0131nda veya eser meydana getirildi\u011finde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan herhangi bir yasada aksi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi takdirde birlikte eser \u00fczerindeki haklar eser sahiplerini bir araya getiren ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Sinema eseri ile ilgili haklar sakl\u0131d\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eser sahibi, eseri \u00fczerinde hem eserin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc hem de par\u00e7alar\u0131n\u0131 kapsayan, mali ve manevi haklara sahiptir. Eser sahibinin yan\u0131 s\u0131ra ba\u011flant\u0131l\u0131 hak sahipleri de eser \u00fczerinde birtak\u0131m haklara sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan FSEK madde 18\u2019e g\u00f6re; <\/strong>\u201cMali haklar\u0131 kullanma yetkisi m\u00fcnhas\u0131ran eser sahibine aittir. Aralar\u0131ndaki \u00f6zel s\u00f6zle\u015fmeden veya i\u015fin mahiyetinden aksi anla\u015f\u0131lmad\u0131k\u00e7a; memur, hizmetli ve i\u015f\u00e7ilerin i\u015flerini g\u00f6r\u00fcrken meydana getirdikleri eserler \u00fczerindeki haklar bunlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran veya tayin edenlerce kullan\u0131l\u0131r. T\u00fczel ki\u015filerin uzuvlar\u0131 hakk\u0131nda da bu kural uygulan\u0131r. Bir eserin yap\u0131mc\u0131s\u0131 veya yay\u0131mc\u0131s\u0131, ancak eserin sahibi ile yapaca\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re mali haklar\u0131 kullanabilir.\u201d denilmi\u015f ve eseri meydana getirenin d\u0131\u015f\u0131nda yani eser sahibi d\u0131\u015f\u0131nda, eser \u00fczerindeki haklardan yararlanmak ancak mali haklarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nda eser sahibinin manevi haklar\u0131 kanunun 14, 15, 16 ve 17. maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

14.Madde\u2019de d\u00fczenlenen Umuma arz Salahiyeti:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cBir eserin umuma arz edilip edilmemesini, yay\u0131mlanma zaman\u0131n\u0131 ve tarz\u0131n\u0131 m\u00fcnhas\u0131ran eser sahibi tayin eder.<\/em><\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn\u00fc veya esasl\u0131 k\u0131sm\u0131 alenile\u015fmemi\u015f olan yahut ana hatlar\u0131 her hangi bir suretle hen\u00fcz umuma tan\u0131t\u0131lmayan bir eserin muhtevas\u0131 hakk\u0131nda ancak o eserin sahibi malumat verebilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eserin umuma arz edilmesi veya yay\u0131mlanma tarz\u0131, sahibinin \u015feref ve itibar\u0131n\u0131 zedeleyecek mahiyette ise eser sahibi, ba\u015fkas\u0131na yaz\u0131l\u0131 izin vermi\u015f olsa bile eserin gerek asl\u0131n\u0131n gerek i\u015flenmi\u015f \u015feklinin umuma tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 veya yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 menedebilir. Menetme yetkisinden s\u00f6zle\u015fme ile vazge\u00e7mek h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer taraf\u0131n tazminat hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r.<\/em>[13]<\/strong><\/em><\/a>\u201d  <\/em>\u015feklindedir.     <\/p>\n\n\n\n

15. maddede vukuu bulan Ad\u0131n belirtilmesi salahiyeti <\/strong>ise;<\/p>\n\n\n\n

\u2019\u2019Eseri, sahibinin ad\u0131 ile veya ads\u0131z olarak ya da m\u00fcstear adla yay\u0131mlama hususunda karar vermek yetkisi m\u00fcnhas\u0131ran eser sahibine aittir. Eserin kimin taraf\u0131ndan meydana getirildi\u011fi ihtilafl\u0131 ise, ger\u00e7ek sahibi hakk\u0131n\u0131n tespitini mahkemeden isteyebilir. Eser niteli\u011findeki mimari yap\u0131larda, yaz\u0131l\u0131 istem \u00fczerine eserin g\u00f6r\u00fclen bir yerine eser sahibinin uygun g\u00f6rece\u011fi malzeme ile silinmeyecek bi\u00e7imde eser sahibinin ad\u0131 yaz\u0131l\u0131r<\/em>.[14]<\/a>\u2019\u2019 \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Eserde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 menetme yetkisi<\/strong>; \u201cEser sahibinin izni olmad\u0131k\u00e7a eserde veya sahibinin ad\u0131nda k\u0131saltmalar, ekleme ve ba\u015fka de\u011fi\u015ftirmeler yap\u0131lamaz. Kanunen veya eser sahibinin m\u00fcsaadesiyle bir eseri i\u015fleyen, umuma arz eden, \u00e7o\u011faltan, yay\u0131mlayan, temsil eden veya ba\u015fka bir suretle yayan kimse; i\u015fleme, \u00e7o\u011faltma, temsil veya yay\u0131m tekni\u011fi icab\u0131 zaruri g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015ftirmeleri eser sahibinin hususi bir izni olmaks\u0131z\u0131n da yapabilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eser sahibi, kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z yaz\u0131l\u0131 izin vermi\u015f olsa dahi, \u015feref ve itibar\u0131n\u0131 zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan her t\u00fcrl\u00fc de\u011fi\u015ftirilmeleri menedebilir. Menetme yetkisinden bu hususta s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lm\u0131\u015f olsa bile vazge\u00e7mek h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr.\u201d<\/em>[15]<\/strong><\/em><\/a>  <\/em>denilerek h\u00fckmolunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Eser sahibinin zilyet ve malike kar\u015f\u0131 haklar\u0131 ise <\/strong>;\u201cEser sahibi, gerekli durumlarda, asl\u0131n maliki veya zilyedinden, koruma \u015fartlar\u0131n\u0131 yerine getirmek kayd\u0131yla, yazarlar\u0131n el yaz\u0131s\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerinin as\u0131llar\u0131ndan ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in yararlanmay\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir. Eser sahibinin bu hakk\u0131, bu eserlerin ticaretini yapanlar taraf\u0131ndan eseri sat\u0131n alan veya elde eden ki\u015filere m\u00fczayede ve sat\u0131\u015f katalo\u011fu veya ilgili belgeler ile a\u00e7\u0131klan\u0131r. Asl\u0131n maliki, eser sahibi ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6zle\u015fme \u015fartlar\u0131na g\u00f6re eser \u00fczerinde tasarruf edebilir. Ancak eseri bozamaz ve yok edemez ve eser sahibinin haklar\u0131na zarar veremez. Eserin tek ve \u00f6zg\u00fcn olmas\u0131 durumunda eser sahibi, kendisine ait t\u00fcm d\u00f6nemleri kapsayan \u00e7al\u0131\u015fma ve sergilerde kullanmak amac\u0131yla, koruma \u015fartlar\u0131n\u0131 yerine getirerek iade edilmek \u00fczere eseri isteyebilir.\u201d<\/em>[16]<\/strong><\/em><\/a>  <\/em>\u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Mali haklar; Eser sahibine veya hak sahibi\/sahiplerine eserden ekonomik olarak yararlanma yetkileri tan\u0131yan mutlak haklard\u0131r. Bu haklar\u0131 tek tek sayacak olursak;<\/p>\n\n\n\n

-\u0130\u015fleme hakk\u0131,<\/p>\n\n\n\n

-\u00c7o\u011faltma hakk\u0131,<\/p>\n\n\n\n

-Yayma hakk\u0131,<\/p>\n\n\n\n

-Temsil hakk\u0131,<\/p>\n\n\n\n

-Umuma iletim hakk\u0131,<\/p>\n\n\n\n

-Pay ve takip hakk\u0131[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Eser sahibinin mali haklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Eserin t\u00fcr\u00fcne ve \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015febilecek olan mali haklar, yasada m\u00fcnhas\u0131r olarak kategorize edilmi\u015f olup birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Mali haklar s\u00fcreli, s\u00fcresiz, belli k\u0131staslar alt\u0131nda ve belli bir b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc olmak \u00fczere kulland\u0131r\u0131labilmektedir.[18]<\/a> Bir mali hakk\u0131n tamamen devri veya belli bir s\u00fcre ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6zle\u015fme serbestisi i\u00e7indedir. Uygulamada da \u00e7eki\u015fmeler s\u0131kl\u0131kla bu alanda ya\u015fanmaktad\u0131r. D\u00fczenlenmi\u015f olan mali hak kullan\u0131m, devir ve ruhsat s\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131l\u0131klardan, s\u00f6zle\u015fme d\u0131\u015f\u0131 uygulamalardan veya haks\u0131z eylem bi\u00e7imindeki kullan\u0131mlardan do\u011fmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden haklar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ve devri veya ruhsat verilmesi a\u015famas\u0131nda s\u00f6zle\u015fmelerin iyi ve dikkatli haz\u0131rlanmas\u0131 \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim \u00e7o\u011faltma ve yayma hakk\u0131n\u0131 elde edenler, ayn\u0131 zamanda eseri i\u015fleme hakk\u0131n\u0131 da kazanm\u0131\u015f say\u0131lmazlar. Buradan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, eser sahibi mali haklar\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 tasarruf konusu edebilir; s\u00fcreli veya s\u0131n\u0131rl\u0131 kapsaml\u0131 olarak s\u00f6zle\u015fme konusu yapabilir.[19]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Eserin alenile\u015fmesine dek eserden her \u015fekilde yararlanma yetkisi, sahibine aittir. Hen\u00fcz onun hakimiyet alan\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmayan eserin m\u00fcnhas\u0131r haklar\u0131 sahibine aittir ve yasal s\u0131n\u0131rlamalarda devreye girmeyecektir.[20]<\/a><\/p>\n\n\n\n

FSEK do\u011frudan do\u011fruya eseri de\u011fil, eseri nedeni ile eser sahibini korumaktad\u0131r ve bu koruma uygulamada \u00e7e\u015fitli tiplere ayr\u0131lan mali ve manevi sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7eren yetkilerle ger\u00e7ekle\u015fir.[21]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Mali haklar,  TMK \u2019n\u0131n miras h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca miras\u00e7\u0131lara ge\u00e7ebilece\u011fi gibi muayyen mal vasiyetine de konu olabilir.[22]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar FSEK M.80 h\u00fckm\u00fcnde kom\u015fu haklar ve film yap\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n haklar\u0131 olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u015fu hak sahipleri[23]<\/a>; icrac\u0131 sanat\u00e7\u0131lar, fonogram yap\u0131mc\u0131lar\u0131 ve radyo-televizyon kurulu\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fikir ve sanat eserleri kanunu olarak, yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi, eser nedeniyle eser sahibini korumaktad\u0131r. Bu ilkenin ge\u00e7erlili\u011fi s\u00fcrmekle beraber, de\u011fi\u015fen ve toplumsal ve ekonomik ko\u015fullar sanat ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc fazlas\u0131yla end\u00fcstriye bir ba\u011flamda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine ba\u011fl\u0131 olarak yeni hak ve s\u00fcjelerin korunmas\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Eserin yarat\u0131lmas\u0131 ve insanlar\u0131n yararlan\u0131lmas\u0131na sunulmas\u0131, eserin niteli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015fen telli ve telsiz ara\u00e7larla iletim, da\u011f\u0131t\u0131m, bas\u0131m, yay\u0131m icralar\u0131n tespiti gibi birtak\u0131m destekleyici etkinliklere ba\u011fl\u0131d\u0131r.[24]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Yani eserin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve tan\u0131t\u0131m\u0131 veya icras\u0131 gibi olgularda eser ile etkile\u015fim halinde olup, buna ba\u011fl\u0131 olarak yasal d\u00fczenleme ve korumaya gereksinim duymaktad\u0131r. Buradaki yasal d\u00fczenlemeden kas\u0131t ba\u011flant\u0131l\u0131 hak sahiplerinin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u011flant\u0131l\u0131 hak sahipleri ortaya koyduklar\u0131 icra ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 nedeni ile korunan eserin tan\u0131t\u0131lmas\u0131na ve geni\u015f kitlelere yay\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Eser sahibinin haklar\u0131na zarar verici nitelik ta\u015f\u0131mamas\u0131 \u015fart\u0131na tabi olan mali haklar, eser sahibinin haklar\u0131 gibi mutlak haklardand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Hakk\u0131n do\u011fumu i\u00e7in gerekli olan eylemin yap\u0131lmas\u0131 sonucunda do\u011fan ba\u011flant\u0131l\u0131 hak, kanundan kaynaklanmaktad\u0131r.[25]<\/a> Ba\u011flant\u0131l\u0131 hak kavram\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131 eser hakk\u0131 kavram\u0131ndan farkl\u0131 nitelikte bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ba\u011flant\u0131l\u0131 hak; eserin kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve icra edilmesi ile ilgilidir.[26]<\/a> FSEK Madde 81\/1 h\u00fckm\u00fc ba\u011flant\u0131l\u0131 haklara y\u00f6nelebilecek m\u00fctecaviz fiillerin \u00f6nlenmesi i\u00e7in musiki ve sinema eserlerinin \u00e7o\u011falt\u0131lm\u0131\u015f n\u00fcshalar\u0131 \u00fczerine bandrol yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fu getirmi\u015ftir.[27]<\/a> Bandrol zorunlulu\u011funu \u00f6ng\u00f6ren sistem, eser sahipleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 hak sahiplerini hem korsan faaliyet g\u00f6steren ki\u015filere hem de birbirilerine kar\u015f\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.[28]<\/a>Ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar kazan\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve nitelikleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda eser sahibinin haklar\u0131na zarar verici nitelik ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Zira bu haklar\u0131n kazan\u0131lmas\u0131nda emek sermaye ve itibar sarf edilmektedir. \u0130\u015flev ve g\u00f6revleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar\u0131n kanun taraf\u0131ndan d\u00fczenlemeye tabi tutulmu\u015f olmas\u0131 ve ba\u011flant\u0131l\u0131 hak sahiplerinin yetki ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korunmu\u015f olmas\u0131, fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukukunu geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.[29]<\/a><\/p>\n\n\n\n

B\u00d6L\u00dcM II<\/a><\/h1>\n\n\n\n

MAL\u0130, MANEV\u0130 VE BA\u011eLANTILI HAKLARA TECAV\u00dcZ SU\u00c7LARI (71\/1, 71\/2)<\/a><\/h2>\n\n\n\n

I) Genel<\/h3>\n\n\n\n

Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz gibi bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n konusu FSEK m.71\u2019 de d\u00fczenlenen su\u00e7lardan olu\u015fmaktad\u0131r, bu su\u00e7lar kanun maddesinin ilk 2 f\u0131kras\u0131nda;<\/p>\n\n\n\n

\u201cMadde 71-Bu Kanunda koruma alt\u0131na al\u0131nan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar\u0131 ihlal ederek:<\/em><\/p>\n\n\n\n

1. Bir eseri, icray\u0131, fonogram\u0131 veya yap\u0131m\u0131 hak sahibi ki\u015filerin yaz\u0131l\u0131 izni olmaks\u0131z\u0131n i\u015fleyen, temsil eden, \u00e7o\u011faltan, de\u011fi\u015ftiren, da\u011f\u0131tan, her t\u00fcrl\u00fc i\u015faret, ses veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc nakline yarayan ara\u00e7larla umuma ileten, yay\u0131mlayan ya da hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak i\u015flenen veya \u00e7o\u011falt\u0131lan eserleri sat\u0131\u015fa arz eden, satan, kiralamak veya \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermek suretiyle ya da sair \u015fekilde yayan, ticar\u00ee ama\u00e7la sat\u0131n alan, ithal veya ihra\u00e7 eden, ki\u015fisel kullan\u0131m amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda elinde bulunduran ya da depolayan ki\u015fi hakk\u0131nda bir y\u0131ldan be\u015f y\u0131la kadar hapis veya adl\u00ee para cezas\u0131na h\u00fckmolunur.<\/em>[30]<\/strong><\/em><\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Ba\u015fkas\u0131na ait esere, kendi eseri olarak ad koyan ki\u015fi alt\u0131 aydan iki y\u0131la kadar hapis veya adl\u00ee para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu fiilin da\u011f\u0131tmak veya yay\u0131mlamak suretiyle i\u015flenmesi h\u00e2linde, hapis cezas\u0131n\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 be\u015f y\u0131l olup, adl\u00ee para cezas\u0131na h\u00fckmolunamaz.\u201d <\/em>\u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

FSEK md.71\/1, 71\/2 bentlerinde s\u0131ra ile;<\/p>\n\n\n\n

-Hak sahibi ki\u015filerin yaz\u0131l\u0131 izni olmaks\u0131z\u0131n eseri de\u011fi\u015ftirme fiili<\/p>\n\n\n\n

-Ba\u015fkas\u0131na ait eseri kendi eseri olarak ad koyma fiili<\/p>\n\n\n\n

-Bir eserin izinsiz i\u015flenmesi fiili<\/p>\n\n\n\n

-Bir Eserin izinsiz temsil edilmesi fiili<\/p>\n\n\n\n

-Bir eserin izinsiz \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 fiili<\/p>\n\n\n\n

-Her t\u00fcrl\u00fc i\u015faret, ses veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc nakline yarayan ara\u00e7larla umuma iletme fiili<\/p>\n\n\n\n

-Hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak i\u015flenen veya \u00e7o\u011falt\u0131lan eserleri sat\u0131\u015fa arz etme, satma, kiralama veya \u00f6d\u00fcn\u00e7 verme veya sair \u015fekilde yayma fiili<\/p>\n\n\n\n

-Ticari ama\u00e7la sat\u0131n alma fiili<\/p>\n\n\n\n

-Bir eseri ithal veya ihra\u00e7 etme fiili<\/p>\n\n\n\n

-Eseri ki\u015fisel amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda elinde bulundurma ya da depolama fiili<\/p>\n\n\n\n

yer almaktad\u0131r. Bu hareketler eser sahibinin manevi haklar\u0131na tecav\u00fcz, eser sahibinin mali haklar\u0131na tecav\u00fcz ve ba\u011flant\u0131l\u0131 haklara tecav\u00fcz \u015feklindeki ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda \u00fc\u00e7l\u00fc ayr\u0131ma giderek ele al\u0131p inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

FSEK md. 71\u2019deki manevi, mali veya ba\u011flant\u0131l\u0131 haklara tecav\u00fcz su\u00e7uyla da di\u011fer t\u00fcm su\u00e7larda oldu\u011fu gibi baz\u0131 haklar korunmak istenmi\u015ftir. Korunmak istenen bu haklar\u0131 kanunun i\u00e7erisinde g\u00f6rmekteyiz. FSEK md. 71\u2019de yer alan t\u00fcm su\u00e7lar asl\u0131nda kayna\u011f\u0131n\u0131 yine FSEK\u2019in \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerindeki d\u00fczenlemelerden almaktad\u0131r. Bunlar\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 ortaya konulmalar\u0131 gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc manevi, mali veya ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar tek bir eserden kaynaklansa dahi bir ki\u015fiye ait olabilece\u011fi gibi ayr\u0131 ayr\u0131 ki\u015filere de ait olabilmektedir. Bu haklar, farkl\u0131 de\u011ferleri korumay\u0131 ama\u00e7lar. Bu a\u00e7\u0131dan \u00fc\u00e7 farkl\u0131 hukuksal de\u011feri korumak isteyen FSEK md. 71\u2019in, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 su\u00e7u d\u00fczenledi\u011fini ifade eden g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmaktay\u0131z[31]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Manevi haklara tecav\u00fcz su\u00e7u, eser sahibinin FSEK\u2019te g\u00f6sterilen manevi haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f bir su\u00e7 tipidir. Eser sahibinin FSEK md. 71 ile koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f manevi haklar\u0131 \u015funlard\u0131r;<\/p>\n\n\n\n

-Eser sahibinin eserini a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 (FSEK md. 14)<\/p>\n\n\n\n

-Eser sahibi olarak belirtilme hakk\u0131 (FSEK md. 15)<\/p>\n\n\n\n

-Eser sahibinin eserinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma hakk\u0131 (FSEK md. 16) (Ayr\u0131ca FSEK md. 17\/2)<\/p>\n\n\n\n

Eser sahibinin bu haklar\u0131 \u00fczerinde yetkisi tamd\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin, eser sahibinin bu haklar\u0131n\u0131 ihlal etmesi halinde manevi haklara tecav\u00fcz su\u00e7u olu\u015facakt\u0131r. Ancak FSEK md. 17\/1 ve 17\/3\u2019te g\u00f6sterilen manevi haklar, cezai korumaya al\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu haklar eser sahibinin eserin maliki veya zilyedine kar\u015f\u0131 haklar\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte olup eser sahibinin gerekli durumlarda eserinden faydalanma haklar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmlerdir. Bu durum i\u00e7in cezai bir d\u00fczenleme yap\u0131lmam\u0131\u015f olup \u00f6zel hukuk d\u00fczenlemeleri yeterli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak FSEK md. 17\/2\u2019deki h\u00fck\u00fcm bir a\u00e7\u0131dan eserin de\u011fi\u015ftirilmesi demek oldu\u011fundan bu h\u00fckm\u00fcn manevi haklara tecav\u00fcz su\u00e7u i\u00e7erisinde ayr\u0131ca korundu\u011funu s\u00f6ylemek gerekmektedir. Manevi haklar\u0131 kullanma yetkisi eser sahibinindir. Manevi haklar esasen eser sahibinin ki\u015fili\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak medeni hukuk ba\u011flam\u0131ndaki ki\u015filik haklar\u0131ndan farkl\u0131la\u015fan y\u00f6nleri de bulunmaktad\u0131r. 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu (TMK) md. 23\/2\u2019ye g\u00f6re ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n devredilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Telif hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise manevi haklar\u0131n kendisinin devri m\u00fcmk\u00fcn olmasa bile baz\u0131 hallerde kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n devredilmesi veya eser sahibinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n FSEK md. 19\u2019da g\u00f6sterilen ki\u015filere intikal etmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan manevi haklar\u0131n, ki\u015filik haklar\u0131ndan farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir[32]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Mali haklara tecav\u00fcz su\u00e7u eser sahibinin FSEK\u2019te g\u00f6sterilen mali haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f bir su\u00e7 tipidir. Eser sahibinin FSEK md. 71 ile koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f haklar\u0131 \u015funlard\u0131r;<\/p>\n\n\n\n